ווייסט וואס עס איז די פראבלעם?
שטייען א קבוצה מיט אינגעלייט, און מ’שמועסט פון אלס און אלעמען מיט גרויס אימפעט און עקסטאז, יעדער ברענגט ארויס מיט טוב טעם ודעת וואס דער פראבלעם איז.
יענקל טענה’ט אז דער פראבלעם איז אז מיר זענען דורות פון מלחמה געליטענע.
משה זאגט אז דער פראבלעם איז טעכנעלאגיע.
חיים זאגט אז דער פראבלעם איז דער חינוך.
ברוך זאגט אז די גאנצע פראבלעם איז דער סיסטעם.
שטייט דארט א קליינטשיגער דארער זרח’ל, און שארט זיך צי שטילערהייט צו חיים’ן און פרעגט: חיים. זאג מיר נאר, איך שעם מיך צו פרעגן הויך. “ווער האט פארציילט פאר יעדן אז ס’איז דא א פראבלעם?” ווייל איך געדענק עפעס נישט…
חיים פאררויטלט זיך, און פרעגט: זרח! וואס הייסט? דו ביזט נישט דאהי? דו זעהסט דען נישט וואס דא קומט פאר? די ירידת הדורות? די פארדארבנקייט, פארעקלטקייט, און אלע אנדערע פארגרעבענישן וואס גייען פאר אויף די וועלט? איך מיין, איך דארף דיר דען אנווייזן?
זרח ענטפערט שוין שטילער… אה! איך האב נישט געוואוסט אז די אלע זאכן זענען די “פראבלעם”. מיר האט עס עפעס אויסגעקוקט אז דאס איז דער מענטש און פאר דעם איז ער אויף די וועלט, ווייל “אדם לעמל יוולד” און די וועלט איז נישט קיינמאל געווען קיין פיקניק. נישט היינט ביים פראבלעם, און נישט אמאל פארן פראבלעם, און נישט שפעטער נאכן פראבלעם…
חיים פארקלערט זיך, דו ווייסט זרח’ל דו זאגסט עפעס! דו ביזט טאקע קליינטשיג אין געוואוקס, אבער דיינע שעמעוודיגע רייד, האבן עפעס גערירט ביי מיינע געדאנקען.
ווער האט טאקע באשלאסן אז עס איז א פראבלעם?
אפשר גאר האט דער הייליגער באשעפער באשאפן די וועלט, מיט קליינליכע שטיינדעלעך אין וועג, וועלכע מיר זאלן אנקוקן ווי גרויסע פראבלעמען, און מיר זאלן זיך ספראווענען דערמיט?
משה רוקט זיך צו צום נארוואס געשאפענעם זייטיגן שמועס, און לייגט צו אן אויער, און פרעגט: זאגט נאר, ענק האלטן טאקע אז ס’איז עולם בתיקונו??? דו האלטסט אז ס’איז נישט דא קיין פראבלעמען אויף די וועלט?
זרח’ל מיט שוין אביסעלע מער קוראזש ענטפערט:
ווען עס וואלט נישט געווען קיין פראבלעמען, וואלט דאס געווען די פראבלעם…
***
לאמיר איבערשמועסן דעם נושא.
א אידל האט אריינגעוואנדערט אין א שטעטעלע ווייט פון זיין וואוינארט. שפאצירנדיג קומט ער אן צום מארק פלאץ וואו עס דרייען זיך ארום יונג און אלט און פרובירן צו מאכן א טולער צום לעבן. גייט ער צו צום ערשטן איד וואס ער באגעגנט, און פרעגט: דו ווייסט אפשר וואו ר’ שמערל דער סטאלער וואוינט?
שמערל דער סטאלער? פרעגט יענער. ניין! איך ווייס נישט
ער גייט ווייטער און שטעלט אפ א צווייטן איד און פרעגט נאכאמאל דאס זעלביגע.
באקומט נאכאמאל אפאר פארוואונדערטע אויגן מיט א נעגאטיוון ענטפער.
און אזוי דרייט זיך ארום אונזער אידל פארוואגלט און קענן נישט קריגן א קלארן ענטפער פון קיינעם.
ביז ער טרעפט אן דעם שמש פונעם שוהל, און ער פרעגט שוין גערעגטערהייט. זאגט מיר נאר, וואוינט דא אין שטאט איימיצער ר’ שמערל דער סטאלער?
און דער שמש וויסנדיג אז ער איז באקאנט מיטן גאנצן אנשי שלומינו ליסטע, ענטפערט מיט זיכערקייט: ניין! וואס פאלט אייך ביי?
זאגט דער אידל, איך דריי מיך שוין א גאנצן טאג ארום און איך פרעג וואו ר’ שמערל וואוינט און קיינער קען מיר נישט ענטפערן אז אזא אידל איז נישט פארהאנען?
זאגט דער שמש: מיין טייערער אידל, ווען איר וואלט אגאנצן טאג געפרעגט פון מענטשן, “צו וואוינט דא א איד ר’ שמערל סטאלער” בין איך זיכער אז יעדער וואלט געענטפערט א קלארן “ניין”. ווייל קיינער קען נישט אזא מענטש.
אבער אז איר דרייט זיך ארום פרעגן “וואו וואוינט שמערל דער סטאלער” דאן איז עס שוין ווי א זיכערער זאך אז ער וואוינט דא, נאר איך בטלן ווייס נאר נישט וואו…
ווען איר זענט געקומען צו מיר שוין פארלוירענערהייט האט איר געפרעגט “צו וואוינט דא א איד שמערל?” און אויף דעם האט איר באקומען א זיכערן “ניין”.
***
כלפי מה דברים אמורים?
פאר איר פרעגט, “וואס איז די פראבלעם”, זייט אזוי גוט און פרעגט, “איז דא א פראבלעם?”
האטס מיר א גוט שבת.
תגובות
קיין תגובות.